Fem dagar på Langedrag, korleis gjekk det i grunnen?
Foreldra sat jo standby, og heilt grunnlaust var det heller ikkje, som det framgår av den førre bloggposten. Vi hadde rekna med å høyre meir på tysdag kveld, når trøyttheita atter seig på. Men ikkje ein lyd. Onsdagen, når vi enno ikkje hadde høyrt meir, tenkte vi at det var bra sjanse for at han skulle halde veka ut. På den andre sida, om han då ikkje hadde fått nok mat og nok søvn, ville nok det vere slutten på eventyret. Nuvel, ingen lyd onsdag.
Torsdag begynte vi å tenke at dette skulle gå bra, likevel utan heilt å tørre å trekke pusten. Etter jobb henta vi Marie og nytta høvet til å gå på restaurant i byen. Peppes, for det ville Marie så gjerne. Til vanleg blir det ikkje akkurat å gå på restaurantar med alle slags blanda matlukter, det klarer ikkje poden.
På veg dit ringde telefonen. Poden var lett og glad i stemmen, og fantastisk avslappa. Han sat i grunnen berre og tenkte, og ville berre seie frå at han hadde det bra. Då først, når eg høyrde den avslappa stemmen, klarte eg å sleppe ned skuldrane. Så avslappa kan eg ikkje huske sist eg kjende meg. Og fredagen kom han heim. Ikkje fullstendig tappa og utslitt, slik vi hadde frykta, men framleis med ein liten buffer att. Kjekt med hest, endå kjekkare med eit bittelite kje dei blei kjende med. Somne hadde han gjort lett dei siste kveldane, etter frisk luft og fysisk aktivitet. Mat var det vanskelegast med. Frukosten klarte han ikkje å innta med dei andre, for då var det så mykje frukt framme. Middagane var litt opp og ned, nokre gode, nokre vanskelege. Kveldsen, derimot var god, for då var det dessutan kakao til.
Smertefritt gjekk det nok ikkje, men det gjekk. Han klarte det, kom gjennom veka, lærte nye ting, meistra. Og om så det aller beste på veka var å kome seg heim, så var dette eit langt, godt steg i retning av uavhengigheit! Som foreldre jublar vi, og sender eit takksam tanke til lærarstaben, som verkeleg sto på for at dette skulle fungere!
Sophie kom til Bergen for å forske på denne maneten, Periphylla periphylla. Biletet er frå Akvariet i Bergen
Ein maimorgon for nitten årsida bråvakna eg til telefonen. Ein medstudent ringde, mi venninne Sophie, postdoc og forskar, var omkomen i ei ulukke. På feltarbeid i Sognefjorden hadde noko skjedd. Saman med ein tilsett på høgskulen i Sogndal hadde ho reist ut for å tråle etter manetar. Dei kom ikkje attende til avtalt tid. Båten var ikkje å finne. Dei blei begge funne drivande i sjøen utanfor Kaupangerlandet. For meg, som heldt på med dei siste rettingane i hovudoppgåva mi, rakna verda.
Vi hadde tilbragt mykje tid saman siste året, ettersom den eine etter den andre av mine studievener blei ferdige og forlet instituttet. Eg hadde vore med henne på tokt og mata manetane hennar når ho var bortreist. Vi hadde gjort Bergensting saman; gått over Vidden, fått med oss opningshelga på USF, musikk på Den Stundesløse; i ferien skulle maken og eg sitte på i hennar ørvesle, kule, grå Renault til Paris, og derfrå legge ut på Europareise. Ho på si side hadde flybillettar frå Paris til aust-Asia, var det Indonesia?
Sophie var like lita og nett som bilen, berre mykje mørkare. Halvt gresk, halvt chilensk, heilt fransk. Eg synest framleis eg kan høyre henne uttale ‘Sorbonne’, der ho kom inn altfor ung. Sorgtung, etter å ha misst kjærasten rett før ho søkte seg til Bergen. Buddhist, på eit beina-på-jorda og for meg forståeleg vis. Tilbakehalden, venta på å bli invitert, på å høyre at ho var velkomen, der andre tenkte ho skulle vere fransk ekstrovert, vere den som dro folk med. Tilsynelatande sart hovudstadsdame, men ho hadde tilbragt somrar som sauegjetar i Provence, elska F’murr og Ullkorn-albuma vi lånte henne. Og ho hadde arbeidd som ein slags inspektør på kjernekraftverk.
Tida etter ulukka kjendest skoddelagd. Det var orienteringar, syning på Gades Institutt, minnestund på universitetet, rydding av leiligheita hennar, buddhistisk minneseremoni. Framfor alt var det sjokkerte, bestyrta medstudentar, tilsette, som hadde behov for å finne svar på kvifor, hadde trålposen sett seg fast, så båten blei dratt under? Var det kastevindane i Sognefjorden som hadde velta båten? Men eg var ikkje klar til å tenke på det tekniske. For meg var det tapet som sto i sentrum, og sjokket ved at feltlivet kunne vere så farefullt. Til minnestunda samla eg meg best eg kunne, og sa nokre ord. Det var tungt, men det ville vere tyngre å la det vere. Kva eg sa, hugsa eg lite av, men eg hugsar at eg las ein omsett versjon av Tarjei Vesaas sitt dikt ‘Sporet’, som i originalversjon startar slik: “På den bortløynde stranda er der ingen lenger. Over står berga forbrende”. Eg hugsar at eg hadde svart drakt, flate sko og eit tørkle, svart, med påtrykt blomsterflor, som enno minner meg om den dagen.
Sidan fullførte eg på eitt eller anna vis dei siste revisjonane på hovudoppgåva. Etter å ha stått oppe heile natta og kopiert, fekk eg det heile bunde inn, leverte, og så sette vi oss på flybussen. Veka hos vener i Cambridge trengde vi sårt. Ein pust. Sidan var det tilbake til hovudfagseksamen. Når eg tenkjer tilbake, er det vanskeleg å sjå korleis alt dette fekk plass i eit tidsrom på fem-seks veker. Så tomrom. Ingen jobb, inga retning. Eg var sjuk i to månader den hausten. Hosten slapp først taket julaftan. Året etter skreiv eg dette diktet, til Medusette, som vener i Frankrike kalla henne:
Medusette
I can see you
balancing at the edge of your heel
swaying
almost tipping over
shifting
to yet another edge
while the sadness in your eyes disappears
behind a bittersweet comment
gripping eagerly for the sweetness
like a life jacket
the life jacket
that could never save you
afloat
adrift
amidts
your medusae
Medusette
I tida etter kjendest det, som Thåström uttrykkjer det , som om nokon “glömde stänga dörren. Det känns som det blåser in”. Det tok lang tid å kome igjennom. Med meg vil det alltid vere. I fjor rundt allehelgensdag kom eg på å gugle mi venninne, for å sjå om det fanst spor. Ingenting. Ingen bilde, ingenting anna eg kunne knytte til henne. Ikkje anna enn artiklane hennar, på Google Scholar. Der er ho ikkje gløymd, ein artikkel er sitert meir enn 100 gonger. Men mennesket Sophie, Sofia? Eg bestemte meg for å skrive ein bloggpost. Sophie Matsakis, kjære venn, du er ikkje gløymd! Denne videoen er til deg:
I går i åttetida sette vi poden på toget, saman klassen og to parallellklassar. Ein gong for sju år sidan hadde nokon foreldre vore forutsjåande og bestilt plass på Langedrag, for desse som den gongen var dei reinaste småtassar med varierande hol i tanngarden. Sju år seinare er dei synlege tennene på plass, dei håpefulle er i ferd med å nå opp i øyrevokshøgde (enkelte godt over), og eit heilt, heilt anna grep har dei om livet.
Likevel er det ikkje lett å gi slepp på dei. Verda ligg der og ventar, den er full av under tolvåringane vil utforske. Også min son. Berre at det ligg nokre fleire hinder i vegen for han. Han får stege høgare, klatre meir, han blir slitnare på vegen. Mellom han og hans jamaldrande er det funksjonsforskjellar. Det handlar ikkje om å fungere eller ikkje fungere. Nå kort eller langt. Eg er mamma til ein smart son, arbeidssom – når han får sjansen, driven av indre motivasjon. Omtenksom, sjølv om det han ‘tenkjer om’ andre kjem til uttrykk på litt andre måtar enn ein kan vere van med. Men han trivst best under andre rammer enn sine jamaldringar. Så når tilhøva er lagt tilrette for den jamne tolvåring, så ligg dei ikkje slik at han kan yte maksimalt. Kva er vanskeleg? Han stortrivst med gode vener rundt seg, og det er han så heldig å ha med. Men han treng lange pausar for å hente seg inn att. Han likar at ting skjer rundt han, men synest det kan vere vanskeleg å ta inn store mengder av inntrykk. Han synest det blir slitsomt med høge lydar. Han slit med å takle lukter frå alle matvarene han sjølv kjenner aversjon for: grønsaker, frukt, bær. Dette siste brukar å vere det største hinderet for å vere i lag med andre. Mat er så viktig for å vere i lag. Og dei aller fleste vil ha variasjon, symfoniar i fargar, smakar og dufter. Ikkje lett då å vere den som blir kvalm av det andre ser som liflige dufter. Ei heller er det vanskeleg å tenke seg at med 60 tolvåringar samla, så kan det bli både intenst, høgt lydnivå, vanskeleg med kvile og mykje forskjellig mat.
Så vi har tenkt masse på denne leirskulen, på kva som skal til. Vi har hatt møte med skule, som stiller med assistent. Vi har snakka med poden. Vi har skrive lister til lærarar om potensielle utfordringar. Vi har bak podens rygg smuglagt plan B (krisematlager som lærar har fått med seg) og C (fri telefonlinje til oss) og D (om lærarane meiner at det verkeleg ikkje går, så rykkjer far ut på rappen, kva tid det måtte vere på døgeret. Vi er ferjefrie. Jobben er orientert). Så her nede sit vi standby.
Ganske på ank, men ikkje berre. Vi tar oss tid til å kose oss med uvan og duftande luksus. Blomkålgrateng. Jordbær. Vannmelon. Couscoussalat så fullstappa av grønnsaker at det er vanskeleg å finne att couscous-korna. Guacamole.
Vi tenkte det skulle vere vanskelegare for oss å gi slepp enn for andre, men så var det jo andre som bar bagar og sekkar for ungane, som måtte sjå dei ombord, som gjekk derfrå med snufs og tårer i auekroken. Det gjorde faktisk ikkje vi. Vi hjalp han å pakke så lite som mogeleg, så han skulle kunne bere alt sjølv. Vi dytta han mot den ANDRE inngangen i kupeen, for å minke kaoset på perrongen. Men vi blei ståande utanfor toget, nede på perrongen og vinke. Og tenke at han gleda seg, at han skulle oppleve noko spennande, at vi sjølve har vore på så mange spennande leirskular, leirar, landsmøte, kongressar, langkurs. Verken vi eller han har som så nokon separasjonsangst. Men det er dette med rammene, at han i det jamne er så avhengig av at vi skal legge rammene slik at han kan gjere sitt beste. No skal vi overlate jobben til andre. Rett nok til andre som har tatt ansvaret dagleg, fem dagar i veka dei siste åra. Men til andre som ikkje kjenner korleis dagen ser ut før halv ni og etter to. Det er ikkje fritt for utfordringar i det tidsrommet, heller, og dei ser annleis ut enn dei i skulekvardagen. Vi har forsøkt å forklare etter beste evne. Så må vi berre overlate til andre, stole på dei.
Han ringde i går, sånn rett etter leggetid. Ville helst berre heim, ville berre gi opp. Utslitt, holsvolten og inderleg frustrert over at “og dette var ikke en HEL dag en gang”. Han venta det skulle bli verre i dag. Eg tenkte omvendt, at med reisa så blei det så mange omstillingar i går: frå bil til tog til buss til leirskule. I dag vaknar han til ein stad han gjorde seg litt kjend med i går. Det kostar mindre krefter. Han ringde opp att nesten ein time seinare, heilt utkjasa. Men han gjekk med på å lytte til det eg sa, og gjekk til slutt med på å gi natta ein sjanse – ei natt med søvn hjelper på det meste.Og to positive ting hadde han opplevd: å sjå gaupene bli mata og å sjølv mate kaninene. Dessverre kunne ingen av dei klappast. Mjuk pels hjelper mot det meste…
Han ringte opp att i dag for å seie at morgonen slett ikkje hadde vore så grei, men at han trudde det kanskje likevel kunne gå. Han hadde møtt ein TV-fotograf der oppe, som heldt på med å lage eit program. Dette var tydelegvis så spennande at han var motivert til prøve litt til. Ikkje så lenge etter sende læraren ein MMS med bilde av Håkon på hesteryggen. Sliten, heilt klart, men også med eit glimt av å ha fått til noko sit han der. Vi reknar med å høyre meir i kveld. For kveldane pleier som sagt å vere dei vanskelegaste.
Søndag er jo muligens tid for refleksjon, og då blei eg litt inspirert av Eva sine Sunday Stills til å poste ein av mine eigne refleksjonar, operataket gjennom min sons (sol)briller.
Hurra for vaffeldagen og for Linda Eide og Maria Parr som kvar på sitt vis frontar vaflar! I slike samanhengar skadar det slett ikkje å sjå over grensa og finne ut kva svenskane har for seg. Eg gir gjerne vaflene ein eigen dag. I år feira vi med å ta med ein butt med røre (mormor si oppskrift), vaffeljarn og is og inviterte oss til gode vener. Vaflar skal delast! Sjølv likar eg best dei knasande sprø, som må ha kort veg frå vaffeljarn til bord. Heime kuttar vi ofte heile bordet, og lar vaflene vandre rett frå rist til hand.
Vi lagar vaflene mjølkefrie til ære for husbonden. V byter ut smør med mjølkefri margarin og mjølk med havremjølk. Det siste gir ein mild, rund og god smak som er perfekt til vaflar. Både våre ungar og venene deira insisterer på at det smakar betre enn mjølkevaflar. Så då får vi heller smøre jarnet litt ekstra godt, sidan slike vaflar lettare set seg fast.
Dette skulle i grunnen vere ein kort kommentar til Gunda sine vaflar påAlt Godt . Men der fekk eg kluss med å legge inn kommentaren. Lar dette heller bli ein eigen bloggpost, og legg til mormor (og Kirsten, for dei som kjende henne) si oppskrift. Dette er ei oppskrift for dei modige, høgt sukker- og feittinnhald, ein treng slett ikkje smør eller sylte(tøy) på:
2 egg
1 kopp farin
1 1/2 kopp mjølk (evt. erst. med havremjølk)
2 1/2 kopp kveite
1 1/2 ts bakepulver
1 kopp smelta smør (ca 210 g)
Litt vaniljesukker
Skal rørast, ikkje piskast!
PS: Om eg ikkje reknar med at alt går unna i ei runde, set eg heller resten av røra i kjøleskapet og steiker dei par siste når det passar, så kan einnyte også dei knasande sprøe.
I går fekk eg eit slags kompliment frå min son. Han syntest eg såg litt ut som Emma Thompson, utan at han sa det på akkurat den måten. Men indirekte, altså. Eller, bildet eg har på bankkortet, då, som ikkje er heilt oppdatert. Så ein gong likna eg på Emma Thompson. Eller kanskje vi skal seie ein av hennar rollefigurar. Flott det, for eg har alltid sett stor pris på Thompson som skodespelar. Eller, kanskje eg skal vere ærleg og gjengi akkurat det han sa?
På det bildet ligner du på på Rakel Rummelfiold, mamma, med de brillene.
Akkja. Ikkje rare komplimentet med andre ord. Men eg tar det til meg, eg. Sanneleg ikkje kvar dag ein blir samanlikna med Emma Thompson
Poden har ei veldig god periode om dagen. I går kveld hadde han lagt seg, men ikkje slått av lyset.
Eg: Burde du ikkje slå av lyset og legge deg til å sove?
Poden: Nei, jeg har i grunnen mest lyst til å ligge her litt og bare ha det bra. -Og kanskje høre på litt musikk, om jeg får lov?
Treng eg nemne at mammaen smelta?
Det mammaen derimot ikkje gjorde, var å skrive ferdig og publisere denne vesle bloggposten, og no har det gått nokre månader. I mellomtida har eg fått tenke masse på kva det vil seie å ha det bra, og kva ein kan gjere for å ha det godt, også innan trange rammer. Lett er det ikkje, men det går an. Og faktisk, så har poden hatt mange sånne dagar i det siste. I dag tidleg rigga han seg til på romet med ‘Frokost, katten og lydbok. De tre tingene jeg trenger for å ha det bra’. Godt å ha dei tre tinga. Endå betre å ha den innsikten, og sjølv vite kva som skal til!
Avdøde Adrienne Shelly. Kanskje eit underleg biletval, men det finst altså forbindelsar!
Etter å ha fullført Bikubesong in gong i november, kasta eg meg over Bikubegang. Der er ei slags følgjebok med ein presentasjon av Odda (det ekte og det dikta), av murboligen og dei (dikta) som bur der, litt om bakgrunnen for ideen og nokre av historiene, og litt om mottakinga. Litt kontekst, liksom. Og eg som tidlegare har syntest at eg skulle droppe konteksten, forfattarintervjua og alt det der, eg saug til meg heile Bikubegangen også. Jaja. Så konsistent er eg…
Det er sagt og skrive så mykje om Bikubesong i seg sjølv, og som før sagt, så er det ikkje bokmeldingar eg forsøker å skrive. Eg forsøker berre å seie noko om mi oppleving av å lese ei bok. Å lese Bikubesong VAR verkeleg ei oppleving. Sjølv etter all hype (gjer meg alltid litt nervøs), sjølv etter at alle andre har gjort seg opp ei meining (synest det kan vere vanskeleg å få plass til å meine noko om andre har meint veldig kraftig først).
Først og fremst synest eg faktisk det er deilig å lese god nynorsk. Eg veit, eg veit, det følest litt urettferdig å trekke det fram først. Det er ei bok som løftar seg langt utover språkrammene. Den er etande, Nynorskedulis, liksom. Det er ei sånn bok antinynorskingane kan lese, ei sånn bok folk kan lese og bli rive med i den grad at dei ikkje ein gong tenkjer på at det er nynorsk. Grytten kunne utvilsomt klart å skrive ei (nesten) like god bok på bokmål, det er ikkje det. Men for meg gjer det godt langt inn i sjela å lese så god (og litt utfordrande) nynorsk.
Eg elskar måten perspektivet og forteljestilen vekslar på. Sånn halvvegs parallelt les eg ei novellesamling. I den slit eg skikkeleg med å halde historiene frå kvarandre. I halvparten av alle novellene finst det ein person som heiter Tammy/Tamara. Det kan vere ei mor, ei dotter, ei venninne, ein hovudperson, men det er altså forvirrande. Med eitt unntak handlar novellene om godt vaksne damer i stagnerte forhold, og anten dei bestemmer seg for å bli eller gå, så blir det uansett ikkje noko vendepunkt ut av det. Det er minst ein person som syr i kvar novelle, og mennene køyrer langtransport eller driv med treskjering, av og til begge deler. Eg kan ikkje seie at novellene er dårlege, men eg slit som sagt voldsomt med å halde dei frå kvarandre.
Slik er det IKKJE hos Grytten! Sjølv om det finst stafettpinnar som blir sendt frå ei novelle (OK, kapittel, om det skal vere roman) til neste, så har kvar novelle (sorry, kapittel) sin grunntone. Kvar person har sine identifiserande (og tildels bisarre) trekk. Likevel fell ikkje Grytten for freistinga til å gjere dei til karrikaturar. Rett nok må eg tilstå at med så mange perspektiv, så finn eg historier og personar som irriterer og provoserer meg, som eg slett ikkje kjenner sympati for. Men det var vel heile planen til Grytten, tenkjer eg. Og som i den verkelege verda, så kjenner eg meg dessutan viss på at ikkje alle irriterer seg over dei same bebuarane i murboligen. Eg har heller ikkje late meg provosere i den grad at eg har hoppa over noko.
Ein annan ting eg likar med Bikubesong, er at historiene – korleis skal eg uttrykke dette – er rommelege nok til å synke ned i. Kvile i, rett og slett. Dei får meg til å tenke på åttiåras slagord (eller var det frå seint på syttitalet?): “Et sted å verra”.
Eg har lese fleire bøker i det siste som har vore fornøyelege, fine, tildels utfordrande. Som ser litt skjelmsk på lesaren. -Som eg har mora meg godt med å lese, men som det likevel har vore umogeleg å gi seg hen til. Ein fin og oppkvikkande flørt, liksom, men du veit heilt frå starten av at boka kjem til å flagre vidare til neste lesar ved første høve. Den har ikkje til hensikt å inngå noko forpliktande.
Med Bikubesong er det annleis. Er det tilfeldig at ei anna av Grytten sine bøker har som tittel “Eg blir her, eg drar ikkje”? Bikubesong kjem eg til å lese igjen. Sikkert ikkje frå perm til perm, og nokre av novellene oftare enn andre. Men her er det historier eg kan få eit varig forhold til! Ei av mine favoritthistorier er Jetlag, om ein kvinneleg filmskapar som kjem heim frå New York. Og der, midt i ei historie eg alt likte, dukkar ein av mine favorittskodespelarar opp, fantastiske Adrienne Shelly, frå Hal Hartley-filmar som The unbelievable truth og Trust (min absolutte favorittfilm). Slik eg minnest opningsscena i Trust (lenge sidan eg har sett den no), så zoomar kameraet så tett inn på den gravide tenåringen (Shelly) at du ser klumpane i mascaraen, anar kvisene og porane under dekkremen og ser at leppestiften er smurt altfor tjukt på. Rett nok ser det ikkje slik ut på dei bilda eg finn på nettet, men i mitt hovud er det likvel slik filmen er. Inderleg tett på. Litt sånn opplever eg Bikubesong også. Ting ser ikkje nødvendigvis så bra ut på så nært hald, men det ligg likevel ein slags grunnkjærleik i dei fleste skildringane. Jo, eg fekk meg meg nokre av filmreferansane til Grytten, og må jobbe med musikkreferansane. Kanskje må eg ta ein dag framfor Spotify, med Bikubesang i hand. Kanskje har nokon alt laga ei Bikubespeleliste?
Men mest av alt er eg så fascinert over kor godt det er mogeleg å kjenne ein stad. Det gjer på eit vis både godt og vont å lese det. Eg meinar. Ha budd ein stad heile livet. Vite kvar alt er, ha tid til å avdekkje løyndomar, i større og større radius rundt seg. Ha tusen grunnar til å bli og enno fleire til å dra. Det er ikkje nødvendigvis eit flatterande bilde han teiknar av Odda, Grytten. Det er mykje klumpar i mascaraen, for å seie det sånn. Og såklart har Grytten regien i denne versjonen av Odda. Likevel, ein skal kjenne ein stad godt for å vite kvar og korleis ein skal sette inn nye figurar. Dei må føyast til på rett stad over det eksisterande sjelettet. For ei som rakk å bu i åtte ulike hus, fem bygder og ein by før ho flytta heimefrå synest slik kunnskap ganske fantastisk.
Denne bloggposten er ein del av eit pågåande ryddeprosjekt i kladde-boksen min. Nesten ferdigskriven i november ein gong, posta først no
Og du, eg er sikkert den siste som har lest boka. Om du opplevde den på ein heilt anna måte og såg heilt andre ting, så fortel gjerne om det i ein kommentar!
Har hatt ein deilig, deilig morgon. Føremiddagen seig gradvis på, medan eg frå badekaret lytta til blues frå WUKY. Blues Before Sunrise, heiter showet, visstnok produsert i Chicago, og spreidd av NPR (Repriser, kanskje? Showet ser ut til å vere nedlagt). Hertillands hadde sola stått opp, men det synest eg var heilt greitt. Fem timar samanhengande varer showet, og det heldt rikeleg for mitt bad. Om ein, som meg, har tilgang til iPod og ein NPR-app (og evt docking) så kan ein velje kanalen frå NPR sitt rike utval. NPR-appen lar meg forresten også høyre programmet i ettertid, som podcast.
To veker utan Facebook og Twitter har gått veldig bra. Eg føler meg ikkje så veldig isolert – enno. Av gamal vane har eg innimellom tasta adressen, men innlogging har ikkje freista. Frykta at eg i staden kom til å lese nettaviser og bloggpostar heller frenetisk, men nei. For ofte les eg jo artiklar og postar nettopp fordi folk lenkar til dei, og dei lenkene er det altså eg ikkje får om dagen. Så i sum har nettbruken gått litt ned.
Så kva effekt har det hatt? Føler i grunnen ikkje at eg har så veldig mykje meir tid tigjengeleg. Om eg var ofte innom Facebook og Twitter, så blei eg sjeldan lenge, det var blogg- og artikkel-lesinga som tok tid. Derimot kjennest det som om tida mi er mindre oppstykka. -Og eg har færre ting å tenke på (og bekymre meg over), sidan tankane mine ikkje lenger har desse tusen impulsane å følgje. Ja, eg får med meg mindre av det som skjer i verda, men får til gjengjeld tenkt meir på det eg får med meg. Det kjennest faktisk godt.
Er alle kreftene tilbake? Nei, det kan eg ikkje seie, men så trudde eg heller ikkje at det var sosiale media som stal dei. Det er vel heller slik at fordi eg hadde redusert kapasitet, så rekk den kapasiteten ikkje så langt ut i sosiale media som vanleg. Derimot kjenner eg meg meir vel innan dei (skrekkeleg) stramme rammene eg har. For om det er mykje godt å seie om sosiale media (og nettaviser), så er dei samstundes ei sareptas krukke av synspunkt på kva kor langt kreftene eigentleg burde strekke til (’alle har jo 20 minutt de kan bruke til å….’): interiørdekorering, kokkelering, stimulerande kulturuttrykk, sporty aktivitetar, helgereiser, sminke- og anna renovasjonsarbeid, for ikkje å snakke om barneoppdragelse og politisk medvit. Det å ta seg ein slags kvit månad tillet meg å (midlertidig) kapsle meg inn i ei lita boble der eg tenkjer mindre på alt eg ikkje får til. I staden tenker eg meir på – ja, i alle fall tenkjer eg meir.
For eksempel kom eg på sist gong eg var så inderleg sliten, og brukte tilgjengeleg fritid i sofaleie. Den perioden kom for seksten år sidan, i etterkant av ein depresjon. Depresjonen letta, den (good riddance, den har halde seg unna sidan), men tilbake var det berre mattheit. Eg orka ikkje ha besøk, gå bort, gå i butikkar, gjere noko anna enn å gå tur. Eg blei utmatta av å snakke. Eg lærte meg etter kvart at eg godt kunne vere glad og utmatta, førnøgd og utmatta, kose meg og vere utmatta. Eg måtte berre passe på å ikkje strekke meg lenger enn kreftene rakk. Krydre livet med små-små gleder, ting som krever lite innsats, men som altså gir ei lita glede tilbake. Og desse små gledene gir krefter. Ein kopp varm sjokolade. Ein ny plakat å henge på veggen. Ein ny CD. Eit kort, lite besøk på museum. Ein spasertur i ei ny gate. Over tid orka eg meir, kunne investere meir, hente ut større gleder. Lukke er eit ambisiøst prosjekt, men det å tillate seg nokre minutt med velvere no og då, det viste seg å vere innan rekkevidde.
Slik kunne ein gjere det når ein var barnlaus. Rett nok var det ikkje problemfritt å kombinere ein slik strategi med eit doktorgradsprogram, men det let seg gjere. Utfordringa var å finne små nok ting å prøve seg på.
No kan det synest umogeleg, men sant å seie er det ikkje så freistande å bli verande her eg er, heller. Så det er ei investering, og eg forsøker. Pauser. Små gleder. Stogge og gi meg sjølv tid til å lukte på blomane. Etter kvart som dei veks opp. Ti minutt på senga med fin musikk på øyret. Ein halvtime i badekaret med eit fint radioprogram. Tid til å legge øyret mot ei sofapute og gjere ingenting. Stirre ei stund på utsikta. Nyte ein kopp god te. Klimpre litt på gitaren. Sjå i ei fin bok. Tenke på eit dikt. Tenne to stearinlys. Høyre på svarttrasten. Lese når eg kan. Stogge lenge nok til at den gode kjensla av velvere kan nå meg att.
Eg kan gjere det fordi eg reduserer ambisjonsnivået til bortimot null. Fordi eg har nokon annan som kan ta husvasken. Pakke sekkar, hente og bringe. Handle. Det er vanskeleg å venne seg til å vere ei bør, men eg lærte meg ein ting til den gongen for 16 år sidan: om ein er for redd for å lene seg tungt mot andre, kan ein fort ende med å bli ei enno tyngre bør. Det er ikkje så dumt å be om hjelp. Litt avlasting. Så kan ein kome sterkare tilbake. For i mellomtida har det vore periodar då eg både kunne og fekk ta dei tyngste børene. Slike tider kan kome igjen.
Jo, det er lett å kjenne seg blå før daggry. Men så lenge eg ikkje strekkjer meg altfor langt, kjenner eg meg heldigvis slett ikkje blå, berre sliten. I staden kan eg stoppe ein augneblink og nyte, medan eg ventar på soloppgang. Det nokon kallar blues, kan eg kalle vakker musikk…..
Kva passar vel betre, når nettopp har vore på ein vinterferie på Sunnmøre, enn å lenke til store deler av, nettopp, det fagre Sunnmøre? Berre så synd det ikkje går an felle inn desse panoramaene i bloggen… Vel, lenker får duge!
For ei stund sidan kom eg over ein nettstad med eit utal utkikkspunkt på Sunnmøre, alle med 360 graders panorama! Kikk på oversiktskartet for å finne fram til ein spennande plass! Kan anbefale Haddalhornet, som sveipar over huset til far min, og er også svak for vinterutsikt frå Rundebranden (rett opp for Knert-Matilde), sjøv om denne er litt mørk. Og så er det berre inderleg vakkert frå Nystøylshornet, sør om fjåååren. Nyt det, berre nyt det!
